سلامت کودکان از مهمترین دغدغههای هر خانواده محسوب میشود. کودکان به دلیل سیستم ایمنی در حال رشد، تغییرات سریع جسمی و وابستگی کامل به مراقبت والدین، بیش از بزرگسالان در معرض بیماریهای مختلف قرار دارند. در این میان، بیماری های داخلی کودکان بخش قابل توجهی از مراجعات به پزشکان اطفال را تشکیل میدهند و گاهی تشخیص به موقع آنها نقش حیاتی در پیشگیری از عوارض جدی دارد.
در این مقاله قصد داریم به صورت جامع بررسی کنیم که بیماری های داخلی کودکان چیست و با شایعترین بیماریهای داخلی در سنین مختلف، علائم هشداردهندهای که نباید نادیده گرفته شوند، چه زمانی باید کودک را به متخصص داخلی کودکان برد و نقش پیشگیری و مراقبتهای خانگی آشنا شویم.
بیماری های داخلی کودکان چیست؟
بیماری های داخلی کودکان به مجموعهای از اختلالات و بیماریها گفته میشود که اندامهای داخلی بدن کودک مانند دستگاه تنفسی، گوارشی، قلب، کلیه، سیستم ایمنی و متابولیسم را درگیر میکند. این بیماریها به طور معمول به جراحی برای درمان نیاز ندارند و با روشهای دارویی، تغذیهای و مراقبتی درمان یا کنترل میشوند.
متخصص داخلی کودکان، برای تشخیص و درمان این بیماریها از بدو تولد تا نوجوانی آموزش دیده و با تفاوتهای فیزیولوژیک کودکان نسبت به بزرگسالان آشنایی کامل دارد.
تفاوت بیماری های داخلی کودکان با بزرگسالان
این تصور که بدن کودکان یک نسخه کوچکشده از بدن بزرگسالان است، تصوری اشتباهی است. زیرا تفاوتهای مهمی بین این دو گروه سنی وجود دارد که به شرح زیر است:
- واکنش متفاوت به داروها
- پیشرفت سریعتر برخی بیماریها
- بروز علائم غیرکلاسیک
- تأثیر مستقیم بیماری بر رشد و تکامل
به همین دلیل، تشخیص و درمان بیماری های داخلی کودکان نیازمند دانش تخصصی است.
شایعترین بیماری های داخلی کودکان
همانطور که اشاره شد بیماری های داخلی کودکان مجموعهای از بیماریها هستند که ارگانها مختلف بدن را درگیر میکنند. به همین دلیل در ادامه با شایعترین بیماریها آشنا میشویم.
بیماریهای دستگاه تنفسی
دستگاه تنفسی کودکان به دلیل قطر کمتر راههای هوایی، حساستر از بزرگسالان است. شایعترین مشکلات تنفسی در کودکان به شرح زیر است:
- سرماخوردگیهای مکرر
- برونشیت
- ذاتالریه
- خسخس سینه
در بسیاری از موارد، والدین به دنبال درمان بیماری های تنفسی کودکان هستند، اما نکته مهم این است که تداوم یا شدت علائم میتواند نشانه بیماریهای جدیتری باشد.
آسم در کودکان
آسم یکی از شایعترین بیماریهای مزمن دوران کودکی است که با التهاب و تنگی راههای هوایی همراه میشود. آسم کودکان ممکن است به صورت دورهای یا دائمی بروز کند. از علائم شایع آسم میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- خسخس سینه
- سرفههای شبانه
- تنگی نفس
- احساس فشار در قفسه سینه
تشخیص زودهنگام و کنترل صحیح آسم، از آسیبهای ریوی در آینده جلوگیری میکند.
بیماریهای گوارشی کودکان
دستگاه گوارش کودکان هنوز در حال تکامل است و به همین دلیل مشکلات گوارشی بسیار شایع هستند. شایعترین بیماریهای گوارشی در کودکان به شرح زیر است:
- اسهال حاد و مزمن
- یبوست
- رفلاکس معده
- دلدردهای مکرر
در میان این مشکلات، درمان یبوست کودکان یکی از رایجترین دلایل مراجعه والدین به پزشک است، زیرا یبوست طولانیمدت میتواند باعث درد، بیاشتهایی و حتی بروز مشکلات رفتاری در کودک شود.
عفونتهای مکرر در کودکان
یکی از شایعترین بیماری های داخلی کودکان، عفونتهای ویروسی و باکتریایی است که به عنوان بخش طبیعی دوران کودکی محسوب میشوند؛ با این حال تکرار بیش از حد این عفونتها میتواند نشانه یک مشکل جدی از جمله موارد زیر باشد:
- ضعف سیستم ایمنی
- کمبودهای تغذیهای
- بیماریهای زمینهای
همین موضوع باعث میشود که عفونتهای مکرر در کودکان نیاز به بررسی تخصصی داشته باشد.
کمخونی و اختلالات خونی
کمخونی به ویژه فقر آهن در کودکان بسیار شایع است و میتواند باعث موارد زیر شود:
- خستگی
- رنگپریدگی
- کاهش تمرکز
- اختلال رشد
به همین دلیل تشخیص به موقع کمخونی در کودکان میتواند از افت عملکرد ذهنی جلوگیری کند.
بیماریهای کلیوی و ادراری
برخی بیماری های داخلی کودکان بدون علامت واضح هستند. مشکلات کلیوی در این دسته از بیماریها قرار میگیرند و ممکن است با علائم زیر خود را نشان دهند:
- عفونت ادراری مکرر
- شبادراری
- تورم صورت یا پاها
اختلالات رشد و متابولیسم
اگر کودک وزنگیری مناسبی ندارد، رشد قدی در او متوقف شده یا دچار بلوغ زودرس یا دیررس شده است، این امکان وجود دارد که دچار اختلالات هورمونی یا متابولیک باشد که در حیطه تخصص داخلی کودکان قرار میگیرد.
علائم شایع بیماریهای داخلی در کودکان
شناخت علائم هشداردهنده به والدین کمک میکند در زمان مناسب برای درمان بیماری های داخلی کودکان اقدام کنند. علائم عمومی هشداردهنده این بیماریها به شرح زیر است:
- تب طولانیمدت یا مکرر
- بیحالی شدید
- کاهش وزن غیرطبیعی
- بیاشتهایی مداوم
- تعریق شبانه
علائم اختصاصی بر اساس دستگاه درگیر
بیماری های داخلی کودکان با توجه به اینکه کدام ارگان یا دستگاه بدن را درگیر کرده باشند، با یک سری علائم اختصاصی همراه میشوند که به شرح جدول زیر است:
| علائم تنفسی | علائم گوارشی | علائم ادراری |
| تنگی نفس خسخس سینه سرفههای مزمن | دلدردهای مکرر تهوع و استفراغ مداوم یبوست یا اسهال طولانی | سوزش ادرار تکرر ادرار تغییر رنگ ادرار |
نقش تشخیص زودهنگام در درمان موفق
تشخیص زودهنگام بیماری های داخلی کودکان از اهمیت زیادی برخوردار است؛ زیرا میتواند منجر به موارد زیر شود:
- مدت درمان را کوتاهتر میکند
- احتمال عوارض را کاهش میدهد
- هزینههای درمان را کم میکند
- کیفیت زندگی کودک را حفظ میکند
بسیاری از بیماریهای مزمن اگر به موقع تشخیص داده شوند، به خوبی قابل کنترل هستند.
روشهای تشخیصی در بیماری های داخلی کودکان
پزشک ممکن است از روشهای زیر برای تشخیص بیماریهای مختلف در کودکان استفاده کند:
- معاینه دقیق بالینی
- آزمایش خون و ادرار
- تصویربرداری (سونوگرافی، رادیولوژی)
- تستهای عملکردی
انتخاب روش تشخیص به عوامل مختلفی از جمله علائم بیماری و سن کودک بستگی دارد.
درمان بیماری های داخلی کودکان چگونه است؟
درمان بیماری های داخلی کودکان به طور معمول ترکیبی از موارد زیر است:
- دارودرمانی
- اصلاح تغذیه
- تغییر سبک زندگی
- آموزش والدین
نکته مهم این است که خوددرمانی در کودکان خطرناک است و مصرف دارو باید حتماً با نظر پزشک انجام شود.
چه زمانی باید به متخصص داخلی کودکان مراجعه کرد؟
برخی والدین مراجعه به پزشک را به تأخیر میاندازند، در حالی که مراجعه زودهنگام میتواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند. در شرایط زیر مراجه پزشک اطفال مجرب ضروری است:
- تب بالا به مدت ۳ روز
- سرفه یا خسخس بیش از ۲ هفته
- کاهش رشد یا وزن
- دردهای مکرر بدون علت مشخص
- عفونتهای مکرر
بیماری های داخلی کودکان طیف گستردهای از مشکلات جسمی را شامل میشوند که از عفونتهای ساده تا بیماریهای مزمن را در بر میگیرند. شناخت علائم شایع، توجه به تغییرات رفتاری و جسمی کودک و مراجعه به موقع به متخصص، مانند دکتر شبنم زمانی نقش کلیدی در حفظ سلامت کودک دارد. دکتر زمانی به عنوان بهترین متخصص کودکان میتواند با مشاهده علائم، نوع بیماری را تشخیص داده و از بهترین روش برای درمان و کنترل آن استفاده کند.
با دکتر شبنم زمانی متخصص کودکان در تماس باشید:
راههای ارتباطی با دکتر شبنم زمانی، بهترین متخصص کودکان در منطقه 2:
- شماره تماس:
- واتساپ:
- آدرس مطب:
- تهران – پل مدیریت – خیابان علامه جنوبی – کوچه چهلم مرکزی – پلاک ۹ واحد ۱
- اینستاگرام:
