آنفلوآنزا یکی از شایعترین بیماریهای تنفسی در کودکان است که هر سال با شروع فصل پاییز و زمستان به طور گسترده در میان خانوادهها پخش میشود. برخلاف تصور بسیاری از والدین، آنفلوآنزا یک سرماخوردگی ساده نیست؛ بیماریای است که میتواند تبهای شدید، مشکلات تنفسی، عفونت گوش، التهاب ریه و حتی بستری شدن در بیمارستان را به همراه داشته باشد. به همین دلیل واکسیناسیون فصلی آنفلوآنزا یکی از مؤثرترین، مطمئنترین و ارزانترین روشهای پیشگیری از این بیماری محسوب میشود.
با توجه به اهمیت محافظت از کودکان در برابر این بیماری، در این مقاله قصد داریم با نقش و اهمیت واکسیناسیون فصلی آنفلوآنزا در کودکان آشنا شده و زمان مناسب برای تزریق و گروههایی که تزریق واکسن در آنها ضروری است را مورد بررسی قرار دهیم.
آنفلوآنزا چیست و چه تفاوتی با سرماخوردگی دارد؟
پیش از ورود به بحث اهمیت واکسیناسیون فصلی آنفلوآنزا در کودکان باید به این موضوع اشاره کرد که بسیاری از والدین تصور میکنند که آنفلوآنزا و سرماخوردگی یکسان هستند. آنفلوآنزا یک بیماری تنفسی ویروسی است که این بیماری برخلاف سرماخوردگی ساده، بسیار ناگهانی شروع میشود و کودکان را با علائم شدیدتر درگیر میکند. در جدول زیر مهمترین موارد تفاوت سرماخوردگی و آنفلوآنزا ذکر شده است:
| ویژگی | سرماخوردگی | آنفلوآنزا |
| شروع بیماری | تدریجی | ناگهانی و شدید |
| تب | اغلب خفیف | بالا و طولانی مدت |
| بدن درد | کم | شدید |
| خطر عوارض | کم | زیاد (ذاتالریه، بستری، تشنج) |
چرا کودکان بیشتر از بزرگسالان به آنفلوآنزا مبتلا میشوند؟
در پاسخ به این سوال باید گفت که سیستم ایمنی کودکان هنوز کامل نشده و در مواجهه با ویروسها آسیبپذیرتر است. همچنین موارد زیر نیز باعث میشوند که احتمال ابتلا در کودکان بالاتر باشد:
- کودکان در مهدکودک یا مدرسه با افراد بیشتری تماس دارند
- شستشوی دست در کودکان کمتر رعایت میشود
- تمایل به تماس نزدیک با دیگر کودکان بیشتر است
- تنوع ویروسهای آنفلوآنزا زیاد است و بدن کودک دفاع کامل ندارد
به همین دلیل کودکان یکی از گروههای اصلی هدف واکسیناسیون فصلی آنفلوآنزا محسوب میشوند.
واکسن آنفلوآنزا چیست و چگونه عمل میکند؟
واکسن آنفلوآنزا از ویروس ضعیفشده یا غیرفعال شده ساخته میشود. این واکسن بیماری ایجاد نمیکند، بلکه سیستم ایمنی را با ویروس آشنا میکند تا در صورت ورود ویروس اصلی بتواند واکنش مناسب نشان دهد. مراحل عملکرد این واکسن به شرح زیر است:
- ورود آنتیژنهای ویروسی به بدن
- فعالسازی سیستم ایمنی
- تولید آنتیبادیهای مخصوص
- ایمنی بدن در برابر تماس با ویروس واقعی
یکی از نکات مهم که در مورد واکسیناسیون فصلی آنفلوآنزا باید مورد توجه قرار بگیرد این است که واکسنهای آنفلوآنزا به دلیل تغییر در ویروسها به صورت سالیانه تولید میشوند.
چرا تزریق فصلی واکسن آنفلوآنزا برای کودکان ضروری است؟
از مهمترین دلایل ضرورت واکسیناسیون فصلی آنفلوآنزا در کودکان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کودکان بیشتر از بزرگسالان دچار عوارض شدید از جمله ذاتالریه، التهاب عضله قلب، تبهای بالا، تشنج ناشی از تب میشوند.
- واکسن شدت بیماری را کاهش میدهد؛ حتی اگر کودک مبتلا شود، بیماری بسیار خفیفتر خواهد بود.
- از بستری شدن و عوارض خطرناک جلوگیری میکند
- انتقال بیماری به دیگر اعضای خانواده، به خصوص نوزادان، والدین و افراد مسن کمتر میشود
- برخی کودکان مبتلا به بیماری زمینهای در معرض خطر بسیار بالاتری هستند
بهترین زمان تزریق واکسن آنفلوآنزا کودکان
متخصصان تأکید میکنند که بهترین زمان واکسیناسیون فصلی آنفلوآنزا اوایل فصل پاییز یعنی در بازه زمانی شهریور تا آبان ماه است. پس از تزریق واکسن به 2 هفته زمان برای شکلگیری ایمنی کامل در بدن نیاز است؛ همچنین موج ابتلا به آنفلوآنزا به طور معمول از آذرماه آغاز شده و تا اسفند ماه ادامه دارد. با این حال اگر کودک در میانه فصل نیز واکسن نزده باشد، تزریق همچنان مفید خواهد بود.
چه کودکانی بیشتر از دیگران در معرض خطر هستند؟
کودکانی که دارای شرایط زیر هستند از اصلیترین کاندیداهای واکسیناسیون فصلی آنفلوآنزا محسوب میشوند:
- کودکان زیر ۵ سال
- کودکان دارای بیماریهای قلبی
- آسم و مشکلات تنفسی
- دیابت
- نقص ایمنی
- کودکان دارای بیماریهای عصبی و عضلانی
- کودکان با تولد زودهنگام
در چنین مواردی توصیه میشود که والدین با یک متخصص اطفال مجرب برای ضرورت تزریق واکسن آنفلوآنزا مشورت نمایند.
واکسن آنفلوآنزا چه فوایدی برای کودکان دارد؟
واکسن آنفلوآنزا اثرات نرم، قوی و گستردهای بر سلامت کودکان دارد. از مهمترین فواید ثابتشده این واکسن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- جلوگیری از ابتلای کودک به بیماری
- کاهش شدت علائم
- کاهش نیاز به آنتیبیوتیک
- کاهش خطر بستری در بیمارستان
- محافظت غیرمستقیم از افراد خانواده
- کاهش روزهای غیبت از مدرسه
- جلوگیری از تشنج ناشی از تب شدید
- محافظت از کودکان مبتلا به بیماریهای مزمن
آیا واکسن آنفلوآنزا بیخطر است؟ عوارض احتمالی
واکسن آنفلوآنزا یکی از امنترین واکسنها در جهان است و به همین دلیل واکسیناسیون فصلی آنفلوآنزا یکی از روشهایی است که توسط متخصصان مورد تأکید قرار دارد. این واکسن نیز مانند هر نوع دارو یا واکسن دیگر ممکن است عوارضی به همراه داشته باشد که این موارد به طور معمول خفیف و موقتی هستند:
- تب خفیف
- درد در محل تزریق
- بیقراری کم
- سردرد جزئی
این علائم معمولاً خفیف بوده و ظرف مدت ۱ تا ۲ روز برطرف میشوند؛ در واقع بروز این علائم پس از تزریق واکسن تا حدود زیادی نشانه پاسخ ایمنی بدن است. با این حال در کودکانی سابقه آلرژی شدید به تخم مرغ دارند یا واکنش شدید به دوز قبلی واکسن نشان دادهاند، برای تزریق واکسن باید با متخصص اطفال مجرب ضروری مشورت شود.
واکسن آنفلوآنزا و کودکان دارای بیماریهای زمینهای
کودکان با شرایط زیر بیشتر در معرض خطر عوارض شدید آنفلوآنزا هستند:
- آسم
- بیماری مزمن کلیوی
- مشکلات قلبی
- ضعف سیستم ایمنی
- دیابت
- بیماریهای عصبی و تشنج
به همین برای این گروه، واکسیناسیون فصلی آنفلوآنزا نه تنها توصیه میشود، بلکه ضروری است و باید انجام شود.
نقش والدین و توصیههای یک متخصص اطفال مجرب
در مورد نقش مهم والدین در پیشگیری از ابتلای کودکان به آنفلوآنزا میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- واکسیناسیون فصلی آنفلوآنزا به صورت منظم و هر سال یک بار
- تقویت سیستم ایمنی کودک از طریق تغذیه سالم، خواب کافی و فعالیت بدنی مناسب
- رعایت بهداشت از طریق شستن دستها و جلوگیری از تماس با افراد بیمار
نکات کاربردی برای کاهش احتمال ابتلای کودکان
علاوه بر واکسیناسیون فصلی آنفلوآنزا رعایت موارد زیر میتواند احتمال ابتلای کودکان به آنفلوآنزا را به میزان قابل توجهی کاهش دهد:
- تهویه مناسب اتاق
- استفاده از ماسک در فصل شیوع
- مصرف مایعات کافی
- تغذیه سرشار از ویتامین C
- شستشوی دستها حداقل ۲۰ ثانیه
با توجه به شیوع گسترده بیماریهای ویروسی و تنفسی با شروع فصول سرد سال، یکی از مواردی که باید توسط والدین مورد توجه قرار بگیرد، واکسیناسیون فصلی آنفلوآنزا برای کودکان است. با توجه به اینکه سیستم ایمنی در کودکان به تکامل نرسیده، ابتلا به آنفلوآنزا میتواند عوارض جدی به همراه داشته باشد. در این شرایط متخصص کودکان مانند دکتر شبنم زمانی به والدین توصیه میکند که تزریق واکسن آنفلوآنزا را به صورت سالیانه و منظم برای کودک خود در دستور کار قرار دهند تا با تقویت سیستم ایمنی بدن بتوان از ابتلا به این بیماری پیشگیری کرده یا در صورت ابتلا، عوارض جدی به همراه نداشته باشد.
جهت درمان تب در کودکان با ما در تماس باشید:
راههای ارتباطی با دکتر شبنم زمانی، بهترین متخصص کودکان در منطقه 2:
- شماره تماس:
- واتساپ:
- آدرس مطب:
- تهران – پل مدیریت – خیابان علامه جنوبی – کوچه چهلم مرکزی – پلاک ۹ واحد ۱
- اینستاگرام:
