به دنیا آمدن یک نوزاد، زیباترین لحظه زندگی هر پدر و مادر است؛ اما در کنار این شادی، مسئولیت بزرگی نیز آغاز میشود که این مسئولیت حفظ سلامت، رشد و تکامل صحیح کودک است. در کنار والدین یکی از افرادی که نقش مهمی در این مسئولیت ایفا میکند، متخصص کودکان و نوزادان است.
دوران نوزادی و کودکی از حساسترین مراحل زندگی انسان محسوب میشوند؛ زیرا در این زمان سیستم ایمنی، رشد مغزی، حرکتی و گفتاری شکل میگیرد. لذا هرگونه بیتوجهی در این سالها ممکن است اثرات بلندمدت بر سلامت جسمی و روانی کودک داشته باشد.
در این مقاله قصد داریم به معرفی کامل متخصص کودکان و نوزادان پرداخته و با وظایف پزشک متخصص، زمانهای مهم مراجعه، تفاوت او با پزشک عمومی و نکات طلایی مراقبت از نوزاد و کودک آشنا شویم.
متخصص کودکان و نوزادان کیست؟
متخصص کودکان و نوزادان پزشکی است که پس از گذراندن دوره عمومی، دوره تخصصی در زمینه سلامت نوزادان، کودکان و نوجوانان را گذرانده است. این پزشک در زمینههای زیر دارای مهارت تخصصی است:
- تشخیص و درمان بیماریهای کودکان از بدو تولد تا ۱۸ سالگی
- بررسی رشد جسمی، ذهنی و عاطفی
- واکسیناسیون و پیشگیری از بیماریها
- راهنمایی تغذیهای و رفتاری برای والدین
- مراقبت ویژه از نوزادان نارس یا دارای مشکلات هنگام تولد
به عبارت سادهتر، پزشک متخصص کودکان و نوزادان نه تنها بیماری را درمان میکند، بلکه میتواند نقش مهمی در تضمین رشد سالم و آینده کودکان ایفا کند.
تفاوت پزشک عمومی با متخصص کودکان و نوزادان
بسیاری از والدین در اولین ماههای تولد نوزاد نمیدانند به چه پزشکی مراجعه کنند. در حالی که پزشک عمومی میتواند خدمات بهداشتی و درمانی پایه ارائه دهد، متخصص کودکان توانایی خدمات تخصصیتر را دارد. از مهمترین تفاوتهای پزشک عمومی با پزشک متخصص نوزادان میتوان به موارد جدول زیر اشاره کرد:
| ویژگی | پزشک عمومی | متخصص کودکان و نوزادان |
| دامنه سنی بیماران | تمام سنین | از بدو تولد تا نوجوانی |
| دانش تخصصی رشد و تکامل | محدود | گسترده و علمی |
| شناخت واکسنها و واکنشهای بدنی کودکان | کمتر | دقیق و تخصصی |
| تشخیص بیماریهای نادر در نوزادان | دشوار | تخصص اصلی |
| توانایی مدیریت نوزاد نارس یا زردی | محدود | کاملاً تخصصی |
نقش و وظایف متخصص کودکان و نوزادان
وظایف متخصص اطفال تنها در حوزه طبابت و درمان محدود نمیشود، بلکه مشاوره رشد، مربی تغذیه و پشتیبان خانواده در مسیر تربیت سالم فرزند از مهمترین وظایف این پزشک به حساب میآید. وظایف این متخصص را میتوان در چند بخش اصلی دستهبندی کرد:
مراقبتهای نوزادی
از لحظه تولد، متخصص کودکان وضعیت حیاتی نوزاد را بررسی میکند که شامل موارد زیر است:
- ارزیابی تنفس و ضربان قلب
- بررسی زردی نوزاد
- تستهای غربالگری ژنتیکی
- آموزش شیردهی و تغذیه مادر
پایش رشد و تکامل کودکان
یکی از مهمترین وظایف پزشک متخصص کودکان پیگیری رشد و تکامل کودکان از طریق بررسی رشد قد، وزن و دور سر کودک در فواصل منظم است. این پزشک همچنین مراحل رشد حرکتی، گفتاری و اجتماعی را ارزیابی میکند تا در صورت تأخیر، اقدامات درمانی یا توانبخشی لازم انجام شود.
واکسیناسیون
پزشک اطفال مسئول برنامهریزی و نظارت دقیق بر واکسنهای مورد نیاز نوزاد و کودک است. او اطمینان میدهد که واکسیناسیون در زمان مناسب انجام شود و در صورت بروز واکنش، اقدام لازم را انجام دهد.
درمان بیماریهای رایج دوران کودکی
از درمان تب و اسهال گرفته تا عفونتهای ویروسی، آلرژی، آسم یا مشکلات پوستی که جزو بیماریهای شایع نوزادان هستند، در حوزه تخصصی متخصص کودکان و نوزادان قرار دارند. تشخیص دقیق در این دوران اهمیت زیادی دارد، زیرا بدن کودک حساستر از بزرگسالان است و مصرف خودسرانه دارو میتواند خطرناک باشد.
آموزش به والدین
متخصص اطفال همیشه در کنار والدین است تا درباره تغذیه صحیح نوزاد و کودک، خواب، بهداشت و ایمنی در منزل، برخورد درست با تب یا بیقراری و مسائل رفتاری کودک آموزشهای لازم را ارائه کند.
زمانهای مهم برای مراجعه به متخصص کودکان و نوزادان
والدین باید نسبت به این موضوع آگاه باشند که مراجعه به متخصص کودکان و نوزادان تنها برای زمان بیماری نیست. بسیاری از ویزیتها، ویزیتهای دورهای سلامت هستند که با هدف پایش رشد و وضعیت کودک به صورت منظم انجام میشوند. از ویزیتها ضروری در سال اول تولد میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ۳ تا ۵ روز پس از تولد: ارزیابی وزن، تغذیه، زردی و وضعیت نوزاد
- ۲ هفته بعد از تولد: بررسی رشد اولیه و شیردهی
- ماههای ۱، ۲، ۴، ۶، ۹ و ۱۲: بررسی رشد، واکسیناسیون و تکامل
ویزیتهای مهم پس از یک سالگی نیز شامل موارد زیر میشوند:
- هر ۳ تا ۶ ماه یک بار برای ارزیابی رشد، تغذیه و رفتار کودک
- در زمان ورود به مدرسه جهت بررسی بینایی، شنوایی و سلامت عمومی
نشانههایی که باید فوراً به متخصص کودکان مراجعه کنید
در صورتی که والدین هر یک از نشانهها و علائم زیر را در نوزاد یا کودک خود مشاهده کردند باید در اولین فرصت به متخصص کودکان و نوزادان مراجعه نمایند:
- تب بالای ۳۸ درجه در نوزاد زیر ۳ ماه
- بیاشتهایی شدید یا کاهش وزن
- گریه بیوقفه و بیدلیل
- بثورات پوستی یا زردی
- اسهال و استفراغ مداوم
- سرفههای طولانی و تنگی نفس
- تأخیر در نشستن، راه رفتن یا حرف زدن
ویژگیهای یک متخصص کودکان و نوزادان خوب
انتخاب پزشک متخصص مناسب برای کودک بسیار مهم است. یک متخصص اطفال مجرب باید ویژگیهای زیر را داشته باشد:
- مهربان و صبور زیرا کودکان به پزشک مهربان اعتماد میکنند
- دارای دانش بهروز و آشنا با جدیدترین پروتکلهای درمانی و واکسیناسیون
- ارتباط صمیمی با والدین، پاسخگو، آموزشمحور و اهل گفتگو
- تجربه کافی در برخورد با نوزادان به ویژه در شرایط خاص مانند زردی یا نارس بودن
- محیط آرام کلینیک (مطب کودک باید رنگارنگ، تمیز و آرامشبخش باشد)
چگونه بهترین متخصص کودکان و نوزادان را انتخاب کنیم؟
برای انتخاب بهترین متخصص کودکان و نوزادان چند نکته کلیدی وجود دارد که والدین باید مورد توجه قرار دهند:
- تحصیلات و تجربه در تشخیص و درمان بیماریهای کودکان
- محیط و تجهیزات از جمله مطب مجهز به دستگاه سونوگرافی، ترازو و ابزار رشد
- رفتار مناسب با کودک جهت ایجاد احساس امنیت و آرامش
- در دسترس بودن پزشک در موارد اورژانسی
- نظرات سایر والدین در مورد خدمات متخصص
با توجه به اینکه سلامت نوزادان و کودکان از اهمیت زیادی برخوردار بوده و میتواند نقش مهمی در آینده آنها ایفا کند، انتخاب پزشک متخصص کودکان و نوزادان مجرب مانند دکتر شبنم زمانی از اهمیت زیادی برخوردار است. دکتر زمانی از تخصص و تجربه بالا در تشخیص و درمان بیماریهای کودکان و نوزادان برخوردار بوده و با استفاده از تجهیزات پیشرفته و بکارگیری روشهای جدید میتواند مشاوره و آموزشهای لازم را به والدین جهت پیگیری رشد و همچنین وضعیت سلامتی کودکان و نوزادان ارائه نماید.
با بهترین متخصص کودکان و نوزادان در تماس باشید
راههای ارتباطی با دکتر شبنم زمانی، بهترین متخصص کودکان در منطقه 2:
- شماره تماس:
- واتساپ:
- آدرس مطب:
- تهران – پل مدیریت – خیابان علامه جنوبی – کوچه چهلم مرکزی – پلاک ۹ واحد ۱
- اینستاگرام:
